Ferwerderadiel is een plattelandsgemeente met een oppervlakte van 13.310 ha en 8.839 inwoners (per 1 januari 2010). De gemeente bestaat uit de dorpen Burdaard, Blije, Ferwert, Ginnum, Hallum, Hegebeintum, Jannum, Jislum, Lichtaard, Marrum, Reitsum en Wânswert. Ten noorden wordt Ferwerderadiel begrensd door de Waddenzee en aan landzijde grenst het aan de gemeenten het Bildt, Leeuwarderadeel, Tytsjerksteradiel, Dantumadeel en Dongeradeel.  

Ferwert
Ferwert is de bestuurlijke kern van de gemeente met circa 1.900 inwoners. In het dorp, dat de status beschermd dorpsgezicht heeft, staat een kerk die is gebouwd in de 15e eeuw en vergroot werd in de 16e eeuw. De robuuste kerktoren valt al van verre op. Het Vrijhof is het plein ten zuiden van het kerkhof en laat zien dat Ferwert een dorp met talloze monumenten en historie is. Maar de tijd heeft hier zeker niet stilgestaan.
In Ferwert vindt u ook het beeld van Gemme van Burmania. Deze edelman woonde rond 1550 in Herjuwsmastate te Ferwert. Van Burmania werd het symbool van 'de stânfries', de standvastige Fries. Als leider van de Friese delegatie weigerde hij in Brussel te knielen voor Philips II. Friezen knielen volgens hem alleen voor God.

Ferwert is een dorp vol ontwikkelingen en een goed voorzieningenniveau. Zo zijn er goede mogelijkheden voor voortgezet onderwijs aan het Dockingacollege, is er een grote gemeentelijke sporthal en een sportontmoetingsplaats met een skeelerbaan/ijsbaan en multifunctionele sportveldjes.

Hallum
Hallum is het grootste dorp van Ferwerderadiel met zo'n 2.800 inwoners. Het is deels een forenzendorp. Niet alleen nu, maar ook vroeger trok Hallum al veel mensen aan, getuige het vroegere nabijgelegen klooster Mariëngaarde, dat in 1163 werd opgericht. Ook in deze tijd zit u nog "gebakken" in Hallum. Deze zin slaat overigens niet alleen op de internationaal bekende grootbakkers, maar ook op het rijke verenigingsleven in Hallum. Aan de zuidkant van Hallum is het prachtig wonen in het nieuwste plan: Hallum Oer de Feart. Deze wijk is gelegen aan open vaarwater dat via de Hallumervaart in directe verbinding staat met de Dokkumer Ee.

Marrum
Marrum is een van de mooiste terpdorpen in het noorden van Friesland met zo'n 1.500 inwoners. Het dorp bezit een vrijwel onafgegraven, sinds de middeleeuwen bewoonde, dorpsterp. Centraal op deze terp ligt de 12e eeuws hervormde kerk. Marrum ligt, net als Ferwert en Hallum, aan de provinciale weg tussen Leeuwarden en Dokkum. Het aan de andere kant van deze weg gelegen Westernijtsjerk bezit een prachtig 13e eeuws kerkje.  

Blije
Blije ligt aan de provinciale weg tussen Leeuwarden en Holwerd. Blije is met circa 900 inwoners is een gemoedelijk terpdorp. De gemeenschapszin is er groot. Van verre valt de gerestaureerde Nicolaaskerk uit de 13e eeuw op. Alhoewel Blije een dorp met historie is, heeft de tijd hier zeker niet stilgestaan. Blije is een dorp vol ontwikkelingen en een rijk en bloeiend verenigingsleven.

Burdaard
Burdaard is een dorp in het zuiden van de Ferwerderadiel, met ruim 1.100 inwoners. De Dokkumer Ee verbindt Burdaard via open bruggen met Dokkum, het Lauwersmeergebied, de Waddenzee, Leeuwarden, Harlingen en het Friese merengebied. In de zomermaanden passeren rond de 12.000 schepen (staande mastroute) Burdaard. Er is een passantenhaven met camping. In de winter, tijdens een eventuele Elfstedentocht, wordt Burdaard tweemaal gepasseerd. Burdaard is een dorp met veel voorzieningen. Een bakker, supermarkt, café-restaurant, snackbar en computerwinkel zijn aanwezig en het dorp heeft een eigen huisarts met een apotheek. Er kan gesport worden op de voetbalvelden en in de gymzaal en als het vriest kan er geschaatst worden op de landijsbaan. Opvallend in het dorp is de imposante molen De Zwaluw, de hoogste molen van Friesland.

In Burdaard vindt u ook het Ruurd Wiersmahûs. Melkvaarder Ruurd Wiersma (1904-1980) beschilderde de muren en plafond van zijn huisje in vrolijke kleuren. Elke wand stelt een van de vier seizoenen voor. Maar ook de kolenkit, vazen, en zelfs zijn schoenen werden beschilderd.
Zijn huis is nu een museum. Ruurd Wiersma's schilderstijl wordt 'naïeve kunst' genoemd. Volgens kenners is Ruurd een van de beste naïeve schilders van Nederland. Behalve op de wanden schilderde hij ook vaak op stukken hardboard. Kijk voor meer informatie ook eens op: www.ruurdwiersma.nl

 Hegebeintum
Hegebeintum is een karakteristiek terpdorpje met iets minder dan 100 inwoners. Hier is Nederlands hoogste terp te vinden, 8.80 meter boven N.A.P. De oudste bewoning dateert van ca. 600 voor Christus, zo bleek uit opgravingen in 1905. Ooit was de terp veel groter, maar door de commerciële afgraving aan het begin van de twintigste eeuw is er slechts een steil gedeelte overgebleven. Bij de afgraving kwamen veel archeologische vondsten tevoorschijn. Deze zijn te bezichtigen in het Fries Museum in Leeuwarden. Op de terp staat een prachtig Romaans kerkje dat omstreeks het jaar 1200 is gebouwd. De bijzondere collectie rouwborden in het gebouw herinneren er aan dat hier eeuwenlang de adellijke bewoners van het nabij gelegen Harsta-State ter kerke gingen. Onderaan de terp is een archeologisch steunpunt ingericht, waar de bezoeker een kleine maar interessante tentoonstelling over de eeuwenlange bewoningsgeschiedenis van Hegebeintum kan bezichtigen. Tevens is hier VVV Hegebeintum gevestigd waar uitgebreide toeristische informatie voorhanden is. 

Flieterpen
In het zuidoosten van Ferwerderadiel bevinden zich de vier kleine terpdorpen Ginnum, Reitsum, Lichtaard en Jannum, die zich gezamenlijk de Flieterpen noemen. Deze dorpen hebben zich in gemeenschapszin aaneengesloten en kunnen te samen de basisvoorzieningen zoals een school, winkel, kerk en een dorpshuis in stand houden.  

Ginnum telt bijna 100 inwoners. Bij bijna ieder huis in dit dorp staan bordjes waarop te lezen is wie de vroegere bewoners waren en wat voor werk zij deden of welke ambacht er werd uitgeoefend. Het oude kerkje dateert uit het begin van de 12e eeuw. Nu is dit een atelier/museum.  

Reitsum is met ongeveer 150 inwoners de grootste van de vier. Reitsum is het kerkelijk centrum van de Flieterpen. Wie enigszins op de hoogte is van de geschiedenis van de Gereformeerde Kerk in Nederland, zal bij het horen of lezen van de naam Reitsum meteen denken aan dominee Ploos van Amstel. Onder zijn leiding werd Reitsum een van de eerste gemeenten in Nederland die zich ging afscheiden van de Hervormde Kerk. Reitsum heeft binnen haar dorpsgrenzen een dorpshuis en een basisschool die in 2004 / 2005 helemaal vernieuwd is en voldoet aan de eisen van het moderne onderwijs.

In Lichtaard wonen circa 80 mensen rond een afgegraven terp. Het dorp heeft een open verbinding met de Dokkumer Ee en de laatste jaren zijn er een aantal nieuwe woningen bij gebouwd. Daarvoor is een gedeelte van de afgegraven terp weer opgevuld. 

Jannum is het kleinste dorp van de gemeente. De 60 inwoners die het dorp telt, wonen ook nog allemaal verspreid. Het dorp is in 1984 door een gemeentelijke herindeling aan Ferwerderadiel toegevoegd. Bovenop de terp bevindt zich een kerkje waar sinds 1947 het Kerkmuseum is gevestigd. Hier bevindt zich een van de grootste collecties middeleeuwse sarcofagen van Europa.  

Jislum bestaat uit een verzameling boerderijen en arbeiderswoningen. Op de terp, die grotendeels is afgegraven, staat nog een recent gerestaureerde kerk uit het midden van de 19e eeuw. Er wonen circa 75 inwoners.

Midden in de groene weiden ligt Wânswert, een dorp met ruim 200 inwoners. De saamhorigheid is er groot, wat valt af te leiden uit het actieve verenigingsleven. In Wânswert wordt van alles georganiseerd, zoals dorpsfeesten, toneelavonden, visdagen en touwtrekwedstrijden. Het is een prachtig plaatje van een authentiek Fries terpdorp met een kerk, een opvaart en een molen zonder beeldvervuiling van nieuwbouwwijken.